Ściółkowanie trawnika skoszoną trawą po mulczowaniu pozwala naturalnie zasilać murawę. Drobno rozdrobnione źdźbła szybko rozkładają się, dostarczając glebie azotu i poprawiając jej wilgotność. Należy pozostawiać cienką, równomierną warstwę, aby nie zatykać trawnika i nie sprzyjać chorobom. Zabieg najlepiej wykonywać przy suchej pogodzie, używając kosiarki z funkcją mulczowania.
Skoszona trawa po mulczowaniu może zastąpić część materiałów ściółkujących, ograniczyć parowanie wody i dostarczyć glebie łatwo dostępnej materii organicznej. Nie każdy pokos nadaje się jednak do rozłożenia na rabatach, grządkach czy pod krzewami. Znaczenie ma sposób koszenia, kondycja murawy, wilgotność biomasy oraz grubość warstwy. Inne zasady obowiązują przy świeżych, drobnych ścinkach, a inne przy trawie zebranej po kilku koszeniach. Tekst jest przeznaczony dla właścicieli ogrodów, warzywników i działek, którzy chcą wykorzystać pokos bez ryzyka gnicia, przeniesienia chwastów albo uszkodzenia roślin.
Najwięcej problemów wynika z nakładania mokrej trawy zbyt grubą warstwą.
Kiedy pokos tworzy bezpieczną ściółkę
Najlepszy materiał pochodzi z często koszonego, zdrowego trawnika.
Rozdrobnione źdźbła powinny być krótkie, równomierne i pozbawione nasion chwastów. Jeśli trawa jest mokra, należy ją najpierw lekko podsuszyć. Cienka warstwa, najczęściej 2-3 cm, szybko więdnie i stopniowo się rozkłada. Można ją uzupełniać po częściowym rozpadzie poprzedniej porcji, zamiast jednorazowo wysypywać grubą kołdrę. Ściółkę rozkłada się na wilgotnej, odchwaszczonej glebie, pozostawiając parę centymetrów odstępu od łodyg, pni i szyjek korzeniowych. Szczególnie dobrze daje efekt między warzywami o dużym zapotrzebowaniu na azot, pod krzewami owocowymi oraz na pustych powierzchniach rabat.
Pokos ogranicza wschody chwastów, zmniejsza erozję i stabilizuje temperaturę podłoża.
Przed zastosowaniem trzeba sprawdzić trzy cechy materiału:
- brak pozostałości herbicydów, przede wszystkim preparatów użytych na trawniku przeciw chwastom dwuliściennym;
- brak objawów chorób, pleśni, silnego zanieczyszczenia ziemią i dojrzałych nasion;
- umiarkowaną wilgotność oraz strukturę umożliwiającą przepływ powietrza.
Gnicie, zapach i konkurencja o tlen
Najpoważniejszym błędem jest ułożenie mokrej trawy w zbitej warstwie grubszej niż parę centymetrów. Ścinki sklejają się, ograniczają wymianę gazową i zaczynają fermentować. Pojawia się kwaśny lub gnilny zapach, śluzowata masa, a podłoże może zostać pozbawione tlenu. W takich warunkach rozwijają się mikroorganizmy beztlenowe, a korzenie roślin mają gorsze warunki do oddychania.
Świeży pokos szybko się nagrzewa, szczególnie w czasie upałów. Zbyt gruba warstwa może powodować przegrzewanie przy powierzchni gleby, przyciągać ślimaki i utrudniać podlewanie, ponieważ woda spływa po zwartej masie zamiast wnikać w podłoże. Po kilku dniach trzeba skontrolować ściółkę i rozgarnąć zbite fragmenty. Skoszona trawa jest bogata w azot, dlatego rozkłada się szybko, lecz przy dużej ilości może chwilowo zmienić tempo przemian mikrobiologicznych w glebie. Pokosu z trawnika opryskiwanego nie należy stosować bez sprawdzenia etykiety środka.
Niektóre substancje chwastobójcze utrzymują aktywność po skoszeniu i mogą uszkodzić warzywa, rośliny ozdobne oraz młode siewki.
Warunki pozostawiania skoszonej trawy na murawie
Skoszona trawa może pełnić funkcję naturalnej ściółki na trawniku, jeżeli została rozdrobniona przez kosiarkę mulczującą i równomiernie opadła między źdźbła.
Nie tworzy wtedy zwartej warstwy, lecz szybko wysycha i ulega rozkładowi, oddając podłożu część azotu, potasu oraz materii organicznej. Zjawisko to jest bezpieczne dla murawy pod warunkiem zachowania właściwej wysokości koszenia.
Jednorazowo należy skracać źdźbła najwyżej o jedną trzecią ich długości.
Przy regularnym koszeniu ścinki są krótkie, łatwo przedosą do powierzchni gleby i nie ograniczają dostępu powietrza. Jeśli trawa została zaniedbana i jest wysoka, mulczowanie pozostawi zbyt dużą ilość materiału. W takiej sytuacji lepiej zebrać pierwszą porcję, a funkcję ściółki pozostawić jedynie drobnym resztkom. Skoszona trawa powinna być sucha, rozdrobniona i rozłożona cienką, niewidoczną niemal warstwą. Mokre ścinki zlepiają się, oblepiają korony roślin i mogą sprzyjać gniciu, szczególnie przy chłodnej, bezwietrznej pogodzie. Nie należy mulczować po deszczu ani wtedy, gdy na trawniku utrzymuje się rosa.
Kiedy ścinki tworzą szkodną warstwę?
Problem pojawia się, gdy pokos zalega w kępach, tworzy filcowatą skorupę albo zasłania znaczną część powierzchni gleby. Taka warstwa utrudnia przenikanie wody, ogranicza wymianę gazową i może powodować żółknięcie trawy. Kępy trzeba rozbić grabiami lub zebrać, zanim zaczną fermentować.
Jakie ścinki można pozostawić?
Na trawniku powinny pozostać wyłącznie zdrowe resztki pochodzące z często koszonej murawy. Nie nadają się do tego ścinki zawierające chwasty z dojrzałymi nasionami, widoczne fragmenty porażone przez choroby ani materiał zanieczyszczony ziemią. Trawy z objawami rdzy, pleśni śniegowej czy silnych plam chorobowych nie należy rozdrabniać i rozprowadzać po całej powierzchni. Ostrożność jest potrzebna także po zastosowaniu herbicydów lub innych środków ochrony roślin. Ścinki można pozostawić tylko wtedy, gdy zezwala na to etykieta preparatu i minął wskazany okres. Kosiarka musi mieć ostry nóż, ponieważ poszarpane źdźbła szybciej tracą wodę, a nierównomiernie wyrzucony pokos gromadzi się w skupiskach.
Mulczowanie najlepiej wykonywać w czasie suchej pogody, przy umiarkowanej wysokości murawy i z częstotliwością dostosowaną do jej wzrostu.
Zaleganie skoszonej trawy po mulczowaniu najczęściej oznacza, że źdźbła nie zostały dostatecznie rozdrobnione albo murawa była zbyt wilgotna.
Przyczyny zalegania skoszonej trawy po mulczowaniu
Mulczowanie polega na wielokrotnym cięciu pokosu i równomiernym rozrzuceniu drobnych cząstek między źdźbłami trawnika.
Jeżeli trawa tworzy widoczne wałeczki, kępki lub mokre płaty, proces przebiega nieprawidłowo. Najczęstszą przyczyną jest koszenie zbyt wysokiej murawy jednorazowo. Kosiarka nie rozdrabnia wtedy całej masy, lecz ugniata ją pod obudową i wyrzuca w skupiskach.
Znaczenie ma także stan noża. Tępe ostrze szarpie rośliny, zwiększa rozmiar skoszonych fragmentów i pogarsza ich rozkład.
Podobny efekt powoduje zbyt niska prędkość obrotowa silnika, zapchany kanał wyrzutowy albo nieprawidłowo zamontowane ostrze do mulczowania. Mokra trawa skleja się w zwartą warstwę, która ogranicza dostęp powietrza do darni i może sprzyjać rozwojowi chorób grzybowych. Zalegający pokos żółknie, gnije i tworzy nieprzepuszczalną matę. W takich miejscach trawnik może zostać miejscowo wybielony lub przerzedzony. Aby ograniczyć problem, należy:
- kosić maksymalnie jedną trzecią aktualnej wysokości źdźbeł w czasie jednego przejazdu;
- wybierać suchy dzień, gdy trawa nie jest obciążona rosą ani opadami;
- często ostrzyć nóż i czyścić spód obudowy kosiarki;
- zmniejszyć odstęp między koszeniami w okresie intensywnego wzrostu.
Jeżeli pokos już zalega, nie należy pozostawiać go do samoistnego wyschnięcia. Lekkie skupiska można rozprowadzić grabiami wachlarzowymi, jednak grubą, zbitą warstwę trzeba zebrać. Przy bardzo wysokiej trawie lepsze będzie najpierw koszenie z koszem, a dopiero po kilku dniach niskie koszenie z funkcją mulczowania. Drobny pokos powinien opaść między źdźbła, a nie pozostawać na ich powierzchni.
Mokra skoszona trawa po mulczowaniu może szkodzić trawnikowi, jeśli jest jej dużo, tworzy zwarte kępy i pozostaje na murawie przez wiele godzin. Drobne ścinki powinny opaść między źdźbła, gdzie szybko wyschną i rozłożą się dzięki mikroorganizmom. Wilgotna masa często jednak zlepia się na nożach kosiarki, a zamiast równomiernego rozrzucenia trafia na powierzchnię w postaci ciężkich wałków. Ryzyko rośnie w czasie koszenia mokrej, bujnej trawy po intensywnych opadach. Taka darń jest mniej sprężysta, łatwiej się ugniata, a opony mogą pozostawiać koleiny.
Gruba warstwa ścinek ogranicza dostęp powietrza i światła, zatrzymuje wilgoć przy podstawie źdźbeł oraz sprzyja rozwojowi chorób grzybowych, między innymi szarej pleśni. Tak samo niedokładnie rozdrobniona trawa wolniej się rozkłada i może tworzyć filcowatą warstwę.
Kiedy mokra skoszona trawa po mulczowaniu szkodzi trawnikowi?
Najbardziej problematyczne jest koszenie, gdy trawa jest wyraźnie mokra w dotyku, a podłoże ugina się pod stopami. Przy ustawieniu funkcji mulczowania ścinki powinny być bardzo krótkie – najczęściej nie mogą przekraczać jednej trzeciej wysokości źdźbła.
Jeśli nóż kosiarki jest tępy albo obudowa zapchana, materiał zostaje rozmazany zamiast rozprowadzony.
Jednorazowe pozostawienie cienkiej warstwy mokrych ścinków najczęściej nie powoduje trwałych szkód. Trzeba tylko rozgarnąć widoczne kępy grabiami wachlarzowymi, gdy tylko trawa częściowo przeschnie. Przy dużej ilości biomasy lepiej zebrać pokos i przeznaczyć go na kompost, zamiast wciskać go w darń kolejnymi przejazdami.
Czy możemy mulczować lekko wilgotną trawę?
Tak, jeśli źdźbła są tylko lekko wilgotne, murawa jest krótka, a kosiarka ma ostry nóż oraz sprawny system rozdrabniania. Koszenie powinno odbywać się wolniej, bez wielokrotnego przejeżdżania po tym samym miejscu. Po zabiegu ścinki muszą być niewidoczne jako zwarte skupiska.