Szpinak całoroczny najlepiej uprawiać na żyznej, próchniczej i wilgotnej glebie, w miejscu słonecznym lub lekko zacienionym. Nasiona można wysiewać od wczesnej wiosny do późnej jesieni, co parę tygodni, dając ciągły zbiór. Rośliny wymagają częstego podlewania, lecz nie tolerują zastojów wody. Liście zbiera się stopniowo, gdy osiągną odpowiednią wielkość.
Szpinak całoroczny można uzyskiwać podobnie jak z siewu do gruntui pod tunelem foliowym, w szklarni lub na zagonie przykrytym włókniną. O powodzeniu decydują przede wszystkim termin wysiewu, temperatura podłoża, długość dnia oraz stała wilgotność gleby. Roślina szybko reaguje na suszę i upał, a przy wysokiej temperaturze oraz niedoborze wody wcześnie wybija w pędy kwiatostanowe. Uprawa jest przeznaczona podobnie jak dla ogrodników działkowychi producentów planujących regularny zbiór młodych liści.
Odpowiednio dobrane odmiany pozwalają prowadzić nasadzenia w kilku cyklach, od przedwiośnia aż do późnej jesieni.
Terminy siewu i przygotowanie stanowiska
Pierwszy siew w gruncie wykonuje się w marcu lub na początku kwietnia, gdy ziemia obeschnie i osiągnie około 5-8°C.
Kolejne partie wysiewa się od połowy sierpnia do września, aby rośliny zdążyły rozwinąć rozetę przed zimą. W chłodniejszych regionach jesienny szpinak zabezpiecza się włókniną albo niskim tunelem. Stanowisko powinno być słoneczne wiosną i jesienią, jednak latem korzystne jest lekkie zacienienie w godzinach południowych. Gleba musi być żyzna, próchniczna, przepuszczalna i utrzymywać wilgoć, o odczynie pH 6,5-7,5. Przed siewem należy ją spulchnić i zasilić dojrzałym kompostem. Świeży obornik zwiększa ryzyko przenawożenia azotem oraz pogarsza jakość liści.
Przy planowaniu kolejnych rzutów siewu uwzględnij:
- odmiany wczesne do zbioru wiosennego,
- odmiany odporne na wybijanie w pędy kwiatostanowe,
- rozstawę rzędów wynoszącą 20-30 cm,
- głębokość siewu 1,5-2 cm,
- przerzedzanie siewek do odstępów 5-8 cm,
- częste podlewanie bez zalewania zagonu.
Nasiona wschodzą najczęściej po 7-14 dniach. Zbyt gęsta obsada ogranicza przewiewność i sprzyja mączniakowi rzekomemu, dlatego nadmiar siewek trzeba usunąć odpowiednio wcześnie. Liście można zbierać pojedynczo, gdy osiągną pożądaną wielkość, lub wycinać całą rozetę tuż nad powierzchnią podłoża.
Siew szpinaku pod osłonami
Pod osłonami pierwszy wysiew można rozpocząć już w lutym, jeśli tunel lub szklarnia zabezpiecza rośliny przed silnym mrozem. Jesienią siew pod folią przedłuża zbiór do listopada, a przy dodatkowej włókninie możliwe jest pozyskiwanie liści także zimą w czasie odwilży.
Odpowiednia temperatura kiełkowania wynosi około 10-18°C; powyżej 20°C wschody bywają nierówne.
W tunelu trzeba systematycznie wietrzyć, szczególnie w słoneczne dni.
Światło i temperatura a całoroczna uprawa
Szpinak najlepiej rośnie na stanowisku jasnym, ale w okresie letnich upałów używa lekkiego zacienienia po południu. Do prawidłowego rozwoju potrzebuje najczęściej 4-6 godzin bezpośredniego światła dziennie. Wiosną i jesienią można sadzić go w miejscu całkowicie nasłonecznionym, jednak latem silne promieniowanie i wysoka temperatura przyspieszają wybijanie w pędy kwiatostanowe. Roślina tworzy wtedy mniejsze, twardsze liście o bardziej wyrazistym, czasem gorzkim smaku.
Odpowiednia temperatura wzrostu wynosi około 10-18°C.
Nasiona kiełkują już przy 4-5°C, choć w chłodnym podłożu proces ten trwa dłużej. Dorosłe rośliny znoszą krótkotrwałe spadki temperatury nawet do około -6°C, szczególnie pod włókniną lub w tunelu. Zimą uprawa w gruncie jest możliwa przede wszystkim w łagodniejszych rejonach i przy zastosowaniu osłon. W szklarni nie należy nadmiernie podnosić temperatury; częste wietrzenie ogranicza rozwój chorób i zapobiega przegrzewaniu liści. Długi dzień oraz temperatura przekraczająca około 20°C sprzyjają szybkiemu tworzeniu pędów nasiennych, dlatego letni szpinak wymaga chłodniejszego mikroklimatu niż odmiany przeznaczone do zbioru jesiennego. Stanowisko powinno być osłonięte od silnych, wysuszających wiatrów, lecz nie może znajdować się w miejscu stale zastoiskowym i pozbawionym ruchu powietrza.
Czy szpinak można uprawiać w półcieniu?
Tak, szczególnie w lecie. Półcień ogranicza nagrzewanie gleby i opóźnia kwitnienie, ale zbyt mała ilość światła powoduje powolny wzrost oraz luźne, delikatne liście. Wyjątkowe jest stanowisko z porannym słońcem i ochroną przed intensywnym słońcem popołudniowym.
Jakie podłoże zapewnia wysokie plony liści?
Podłoże powinno być żyzne, próchniczne, przepuszczalne i stale lekko wilgotne. Najlepiej daje efekt ziemia gliniasto-piaszczysta lub piaszczysto-gliniasta, wzbogacona dojrzałym kompostem. Odpowiedni odczyn wynosi pH 6,5-7,5. Przy zbyt kwaśnej glebie szpinak słabiej pobiera składniki pokarmowe, a jego wzrost zostaje zahamowany. Zakwaszenie można ograniczyć, stosując wapno zgodnie z wynikiem analizy gleby, najlepiej parę tygodni przed siewem. Podłoże musi odprowadzać nadmiar wody.
Zastoiska prowadzą do gnicia korzeni i zwiększają ryzyko mączniaka rzekomego.
W pojemnikach potrzebna jest warstwa drenażowa oraz donica z otworami odpływowymi. Przed siewem glebę należy spulchnić na głębokość około 20-25 cm i usunąć z niej kamienie oraz zbite bryły. Szpinak ma wysokie zapotrzebowanie na azot, lecz jego nadmiar powoduje bujny wzrost kosztem jakości liści i może zwiększać kumulację azotanów. Najbezpieczniej zastosować dojrzały kompost lub łagodny nawóz organiczny. Nie należy używać świeżego obornika przed siewem.
Gleba powinna zachowywać wilgoć, ale nigdy nie być mokra; przesuszenie szybko powoduje drobnienie liści i przyspiesza kwitnienie. Szpinak całoroczny można wysiewać w kilku terminach, dostosowując je do temperatury, długości dnia i rodzaju osłony.
Terminy siewu szpinaku całorocznego w gruncie i pod osłonami
W gruncie pierwszy siew wykonuje się od połowy marca do początku kwietnia, gdy ziemia rozmarznie i ogrzeje się przynajmniej do 4-6°C. Nasiona umieszcza się na głębokości 1-2 cm, w rzędach oddalonych o 20-30 cm.
Wiosenny szpinak szybko rośnie, lecz przy upałach i długim dniu łatwo wybija w pędy kwiatostanowe.
Drugi termin przypada na przełom lipca i sierpnia.
W tym okresie należy zapewnić wilgotne podłoże, lekki półcień oraz odmiany odporne na jarowizację. Późny siew, wykonywany od końca sierpnia do połowy września, dostarcza liści jesienią, a po zabezpieczeniu włókniną także wczesną wiosną. W chłodniejszych regionach Polski bezpieczniej zakończyć siew zimujący około 10-15 września. Pod nieogrzewanym tunelem lub w inspekcie terminy można przyspieszyć o 3-5 tygodni. Siew w lutym i marcu daje plon przed rozpoczęciem upałów, jednak kolejny wykonuje się od września do listopada. Szpinak najlepiej kiełkuje w temperaturze 10-18°C, a powyżej 22°C wschody są nierównomierne.
| Miejsce uprawy | Pierwszy siew | Siew letnio-jesienny | Orientacyjny zbiór |
|---|---|---|---|
| Grunt | III-IV | VII-IX | IV-V oraz IX-XI |
| Włóknina na zagonie | II połowa III | VIII-IX | IV oraz X-III |
| Nieogrzewany tunel | II-III | IX-XI | III-V oraz X-XII |
| Ogrzewana szklarnia | I-II | X-XII | II-IV oraz XI-I |
Przy siewie całorocznym najlepiej zachować 2-3-tygodniowe odstępy między partiami nasion:
- Wysiewaj odmiany wiosenne od marca do maja, gdy temperatura pozostaje umiarkowana.
- Odmiany letnie siej w lipcu i sierpniu, ograniczając przesuszenie gleby.
- Odmiany zimujące wysiewaj od końca sierpnia do września, pozostawiając roślinom 6-8 tygodni na rozwój rozety.
W tunelu trzeba często wietrzyć uprawę, ponieważ przegrzanie podłoża przyspiesza kwitnienie. Zimujące rośliny osłania się włókniną dopiero przy zapowiadanych silniejszych mrozach, aby nie ograniczać przewiewu i nie zwiększać ryzyka chorób.
Szpinak całoroczny można wysiewać zimą pod osłonami, ale powodzenie zależy od temperatury podłoża, dostępu do światła i rodzaju konstrukcji.
W ogrzewanej szklarni siew jest możliwy praktycznie przez cały sezon. W tunelu foliowym lub nieogrzewanej szklarni trzeba liczyć się z bardzo powolnym kiełkowaniem, a w czasie mrozu nasiona pozostaną w uśpieniu. Najlepszym terminem w nieogrzewanej osłonie jest późna jesień, przed trwałym zamarznięciem gleby, albo koniec zimy, gdy podłoże w dzień osiąga co najmniej 4-5°C. Przy temperaturze około 10-15°C szpinak wschodzi szybciej. Krótszy dzień nie uniemożliwia uprawy, lecz ogranicza tempo przyrostu liści.
Czy szpinak całoroczny można wysiewać zimą pod osłonami?
Tak, pod warunkiem że ziemia nie jest zmarznięta i nie zalega w niej woda. Nasiona wysiewa się na głębokość około 1,5-2 cm, w żyzne, próchniczne podłoże o odczynie zbliżonym do obojętnego.
Zbyt mokra gleba zwiększa ryzyko gnicia nasion, jednak przesuszenie wierzchniej warstwy może zahamować kiełkowanie.
W tunelu poleca się dodatkowe przykrycie zagonu białą włókniną. Stabilizuje ona temperaturę przy powierzchni gleby i chroni młode rośliny przed nocnymi spadkami temperatury. Folia nie powinna jednak pozostawać szczelnie zamknięta w słoneczne dni, ponieważ nadmierna wilgotność sprzyja chorobom grzybowym.
Kiedy zimowy siew szpinaku daje najlepsze rezultaty?
Najpewniejszy jest siew w listopadzie, aby rośliny zdążyły wytworzyć niewielką rozetę przed zimą. Taki szpinak może przezimować pod osłoną i ruszyć z wegetacją wczesną wiosną.
Siew w grudniu lub styczniu ma sens głównie w szklarni ogrzewanej albo w czasie łagodnej zimy; w zimnym tunelu nasiona często zaczną kiełkować dopiero w lutym. Do uprawy należy wybierać odmiany odporne na niską temperaturę i tworzenie pędów kwiatostanowych. Liście zbiera się stopniowo, gdy osiągną odpowiednią wielkość, pozostawiając środek rozety do dalszego wzrostu. Przy niedoborze światła zimowy szpinak rośnie wolno, dlatego nie należy nadmiernie zagęszczać siewu.